Determinizm Sadece Atomüstünde Mi Geçerlidir?

Charles Dawkins

☆☆☆☆
Üye
Mesajlar
576
Tepki puanı
263
Düşünce
Ateist
Konu Sahibi
Heisenberg ilkesine göre olan randomluk bizim hesaplayamamizdan mi kaynaklı yoksa ciddi ciddi random mu? Eğer öyleyse determinizme ne olacak?
 

Burcuva

☆☆☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
4,666
Tepki puanı
2,043
Düşünce
Ateist
Determinizm kuantum alanında da geçerli olmasa çökerdi. Geçerlidir. Fark sadece kuantum alanında keşfetmemizi bekleyen yeni fizik yasaları olması. Bu şu örnekle açıklanır:

Elinizdeki bir demir parçası suda batar. İkiye bölerseniz de batar. Tekrar ikiye bölerseniz de batar. Ama belli bir küçüklükte artık batmaz. Burada Arşimet yasasından başka bir yasa devreye girmiştir: Yüzey gerilimi yasası.

Aynen bu örnekteki gibi belli bir küçüklükten sonra yasalar artık makro değil kuantum yasalarıdır. Kuantum yasaları keşfetmekteki zorluk da tabii ölçüm araçlarımızın yetersizliği.
 

Charles Dawkins

☆☆☆☆
Üye
Mesajlar
576
Tepki puanı
263
Düşünce
Ateist
Konu Sahibi
Yani rastgele denmesi hesap eksikliği? Bir-çok yerdeki tesadüf kavrami gibi.

Birde bir soru daha soracağım. Modern ve klasik determinizm farkı nedir? Artık yeni yorum nasıl bir anlayış getirdi?
 

Burcuva

☆☆☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
4,666
Tepki puanı
2,043
Düşünce
Ateist
Tabii ki, determinizme göre tesadüf diye bir şey yoktur.

Klasik determinizm deisttir, ilk neden tanrıdır der. Modern determinizm ateisttir, tanrı olanaksızdır der.
 

fameraft

☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
786
Tepki puanı
199
Düşünce
Muvahhid
Yani rastgele denmesi hesap eksikliği? Bir-çok yerdeki tesadüf kavrami gibi.

Birde bir soru daha soracağım. Modern ve klasik determinizm farkı nedir? Artık yeni yorum nasıl bir anlayış getirdi?
Öyle değil tam olarak. Bunun bir sürü yorumu var. Ölçüm aletlerinin eksikliğini savunan kişiler de var, ontolojik bir rastlantısallık olduğunu da. Yani bilgi eksikliğimizden kaynaklanan değil doğal olarak bulunan bir rastlantısallık. İşin doğası bu şekilde diyenler var. Bu "doğal rastlantılar vardır" diyenler kopenhag yorumu oluyor. Benim bildiğim en popüler yorum da bu, çünkü bilim adamları bu quantum olayının ortaya çıkmasından beri kaç yıl geçmesine rağmen hala bir determinizm bulamadı orada, heisenberg de zaten hiçbir zaman bulamayacaklarını söylemişti. Burada önemli olan nokta şu, heisenberg determinizm yok demedi, varmı yok mu bunu ölçmemize imkan yok dedi.

Atom altı seviyede bir parçacığın durumunu ölçmen için başka bir parçacığın onunla etkileşime geçmesi lazım ancak etkileşime geçtiğinde ölçülen nedir ölçen nedir, işler arap saçına dönüyor. Millet de zaten bu yüzden kafayı yedi.

En sonunda Feynman gibi adamlar s*kerler diyip olasılıksal denklemlerini çıkarmış bu durumun. Şuan bu denklemler kullanıyor. Ve bu denklemler de fenomenleri gayet et açıklıyor, hatta bilmediğimiz fenomenleri bize gösteriyor.
 

Charles Dawkins

☆☆☆☆
Üye
Mesajlar
576
Tepki puanı
263
Düşünce
Ateist
Konu Sahibi
Kaos teorisinin burada farklılığı ortaya koyduğunu söylemiştiniz. Azıcık daha açar mısınız bu kaos olayını?

Burcuva @Burcuva
 

fameraft

☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
786
Tepki puanı
199
Düşünce
Muvahhid
Tabii ki, determinizme göre tesadüf diye bir şey yoktur.

Klasik determinizm deisttir, ilk neden tanrıdır der. Modern determinizm ateisttir, tanrı olanaksızdır der.
Ya abi Allah aşkına sürekli modern determinizm diyip duruyorsun, adam akıllı kaynak ver okuaycağım merak ettim neymiş bu. Vallahi çok samimiyim, kaynak verir misin? Nasıl oluyorda kinematik eksikliğe düşmeden açıklıyor olguları bu determinizm.
 

Burcuva

☆☆☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
4,666
Tepki puanı
2,043
Düşünce
Ateist
Azıcık daha açar mısınız
Kaosu anlatan da James Gleick'in Kaos kitabı var. Kalın bir kitap, sabırla okumak gerekiyor. Kaos özetle rastlantının da tasarımcının da olmadığını kanıtlayan kuram. İkisi de yoksa biz nasıl varız o halde sorusunu yanıtlıyor. Yanıt özetle şu: Kaos maddenin özünde var. Maddeye yaratıcının aşıladığı bir özellik değil, doğasında var. Yani aslında yaratıcı Chaos ve o gökte değil maddenin özünde saklanıyor.

Kanıtlayan kuram ifadesi iddialı gelebilir. İddialı olduğunu kabul ve itiraf etmek tabii ki zorundayım. Ama bu sadece felsefi bir kuram da değil. Süper bilgisayarlarda simülasyonla kanıtlanmış. Olmaz gözümün önünde Chaos bir bakteri yaratsın dersen o kadar uzun boylu değil!!! (:D Çünkü böyle bir süreç bir milyar yıl alır. Neden, çünkü dünyanın yaşı 4,5 milyar ve bunun 1 milyar yılı steril.

Kitap kanıt olarak süper bilgisayar çıktı grafiklerini de görsel olarak veriyor. Süper terimini havalı olsun diye koymadım, gerçekten sonuç almak için çok miktarda rastgele kabul edilen veri yığmak gerekiyor. Bu veri yığını ile başa çıkıp rastgele diye bir şey olmadığını kanıtlaması için normal bilgisayarlar yeterli gelmiyor.

Eklemem gerek ki bu görseller farklı bir çok bilgisayarda farklı süper bilgisayarlarda denenerek doğrulanmıştır.
 

Charles Dawkins

☆☆☆☆
Üye
Mesajlar
576
Tepki puanı
263
Düşünce
Ateist
Konu Sahibi
Kaosu anlatan da James Gleick'in Kaos kitabı var. Kalın bir kitap, sabırla okumak gerekiyor. Kaos özetle rastlantının da tasarımcının da olmadığını kanıtlayan kuram. İkisi de yoksa biz nasıl varız o halde sorusunu yanıtlıyor. Yanıt özetle şu: Kaos maddenin özünde var. Maddeye yaratıcının aşıladığı bir özellik değil, doğasında var. Yani aslında yaratıcı Chaos ve o gökte değil maddenin özünde saklanıyor.

Kanıtlayan kuram ifadesi iddialı gelebilir. İddialı olduğunu kabul ve itiraf etmek tabii ki zorundayım. Ama bu sadece felsefi bir kuram da değil. Süper bilgisayarlarda simülasyonla kanıtlanmış. Olmaz gözümün önünde Chaos bir bakteri yaratsın dersen o kadar uzun boylu değil!!! (:D Çünkü böyle bir süreç bir milyar yıl alır. Neden, çünkü dünyanın yaşı 4,5 milyar ve bunun 1 milyar yılı steril.

Kitap kanıt olarak süper bilgisayar çıktı grafiklerini de görsel olarak veriyor. Süper terimini havalı olsun diye koymadım, gerçekten sonuç almak için çok miktarda rastgele kabul edilen veri yığmak gerekiyor. Bu veri yığını ile başa çıkıp rastgele diye bir şey olmadığını kanıtlaması için normal bilgisayarlar yeterli gelmiyor.

Eklemem gerek ki bu görseller farklı bir çok bilgisayarda farklı süper bilgisayarlarda denenerek doğrulanmıştır.
Bi ara okuyayim ozaman. Ben haci nin blogunu okuyordum. Bırakayım mi sence? Adam bilgili lakin fizikçi değil sonuçta
 

Burcuva

☆☆☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
4,666
Tepki puanı
2,043
Düşünce
Ateist
David Ruelle çok saygın ve önde gelen, diğerlerinin sözünü dinledikleri bir fizikçidir. Modern fizik kuramlarında katkısı ve çalışmaları büyüktür. James Gleick'in bir bilimsel çalışmasını duymadım ama iyi bir yazardır.

Tübitak'ı fetöcüler ele geçirdiklerinde hemen bu kitapların satışını durdurdular. Bir süre bulunamadı, bazı tübitak kitaplarını başka yayınevleri bastı. Örneğin Modern İnsanın Kökeni kitabı gibi. Bu enfes ötesi kitabı yok etmeye çalıştı iğrenç fetöcüler.

Fakat şu anda bakıyorum tübitak bu kitapların satışına tekrar başlamış gibi görünüyor. Eskisi gibi yaygın bir dağıtım ağı ile değil, eskiden kitap reyonlarının seçkin bir bölümünde tübitak standı olurdu. Kitaplar üzerinde basılı etiketten farklı satılamaz ibaresiyle okuyucuya ulaşırdı. Ortalığı dinci faşist karanlığı basmadan önceki günler...

Şu anda bazı aracı firmalar bazı tübitak kitabını sağlayabiliyor gibi görünüyor. Örneğin baktım kitapyurdu Kaos'u sağlayabiliyor internette. Bu iğrenç karanlık daha ne kadar sürecek bilmem.

Hayır bu botları yiyorlar, sonra da soruyorlar eee sende islamofobi mi var islamdan niye nefret ediyorsun?! Lan siz bir yediğiniz botların çetelesine bir dönüp bakın da niye bu kadar nefret çektik acaba diye oturup bir düşünün!!!
 
Yazarı tarafından düzenlendi:

Burcuva

☆☆☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
4,666
Tepki puanı
2,043
Düşünce
Ateist
Eklemem gerek ki bu görseller farklı bir çok bilgisayarda farklı süper bilgisayarlarda denenerek doğrulanmıştır.
Düzeltme: Eklemem gerek ki bu görseller farklı bir çok laboratuarda farklı süper bilgisayarlarda denenerek doğrulanmıştır.

Yeni ekleme: Kaos deneyleri simülasyonlarla sınırlı kalmaması için gerçek fiziksel düzeneklerde sınanmak da istenmiştir. Fakat bunlar akışkan deney düzenekleri ile sınırlı kalmıştır. Simülasyonlar kadar etkileyici de olmadıkları için, sonuçta işte bir akışkan girdabı oldukları için ilgi çekmemiştir.

Kaos laboratuvarda denenecek bir şey pek değil. Doğada gözlemlemek gerekiyor, o da süreçler çok uzun. İnsan ömrü yetmiyor bir çok olaya. Gözlemlenebilir örnekler olarak su damlalarının düzen-düzensizlik geçişleri, trafik ve hayvan sürülerinin göçlerindeki kendiliğinden oluşan bazı statükolar, kalp aritmisi ve ritmi gibi olaylar gösteriliyor. Ama asıl evrensel kaos bunların çok ötesinde. Kaosu kavramak oldukça zor. Önce determinizmi kavramak gerekiyor.

Çünkü determinizmi kavramadan Pekin'de kanat çırpan bir kelebeğin Florida'da patlayan kasırgaya ne gibi bir katkısı olabileceği anlaşılamıyor. Bunlar alakasız olaylar gibi görünüyor. Hatta indeterminist tesadüfçüler tam ben elimden kalemimi düşürdüğüm anda dışarıda iki araba çarpıştı şeklinde bir olay olduğunda kalemin düşmesi ile trafik kazası arasında bağ olmadığını, bunun yanılsama olduğunu örnek verirler.

Kazın ayağı ise öyle değil. Evet alaka çok uzak ama sıfır değil. Neden senin kalemini düşürmene denk geldi de Andromeda galaksisindeki bir gezegende bir taşın yuvarlandığı anda kaza oldu diye bir şey olamaz? Zaman neden görelidir gibi sorular ile alakası var. Bunlar biraz beyin zorlayıcı konular, kabul ediyorum. Herkesin bu toplara girmemesinin nedeni de zaten bu. İnsan beyni, hayatta kalmasına ve çıkar sağlamasına yarayacak gelişmelere tepki verecek biçimde evrilmiştir. Çıkar sağlamayacak şeyler için boşuna enerji harcamamaya programlıdır. Beyin ise tuhaf ama kaslarımızdan daha fazla enerji yakar! Direk glikoz yakar beyin! Bir satranç maçında satranççıların bir kaç kilo verdikleri görülmüştür! Bir futbol maçında futbolcu ne kadar kilo kaybedebilir? Önemsiz miktarda. Yani işte işler böyle yürüyor.

Bu beyin, küçük bir yatırımla, işte allah vardır birdir rahmandır rahimdir amenna diye diliyle iki geveleyerek çok bir zahmete girmeden öldükten sonra sonsuz zevklere kavuşmanın küçük bir olasılığına bile değer veriyor. Nasrettin Hocanın göle maya çalma hikayesi tam olarak budur. Ya tutarsa? Ya allah varsa? Ya cennet cehennem varsa? Dilim mi aşınır iki allah deyiversem?

Nasrettin hoca eğer gerçekten yaşadıysa en büyük deterministlerden biridir. Farabi'den sonra İslam coğrafyasında determinist olarak bir Nasrettin Hocayı tanırım başka da tanımam! Nasrettin Hoca determinizmi üzerine bir kitap yazmayı planlıyorum. Ama işte dilim Türkçe! Başka dil istemiyorum. Ben Atatürk yüzünden, onun bu halk bir şey olur umudu vermesi yüzünden bir kere bu dili benimsemiş bulundum. Bundan dönemiyorum. Ben artık Atatürk'ün açtığı yoldan başka yolda ölemem.

Bu anlamaz, bilmez, dogmalarla uyuşmuş halka kendi dillerinden ne anlatabilirim şüphedeyim. Beni tutuklayan bu şüphe. Yoksa yazmak istediklerim çok. Yazmak istediklerim tabii ki tutuklanmama, öldürülmeme neden olabilecek şeyler, Turan Dursun gibi. Ama zaten fikrim tutuklu benim. Hatta Salman Rüşdi gibi ölüm fermanım yayınlanabilir diye de düşünürüm de hadi len saçmalama derim kendime. Bu işler kaotiktir. Suya bir taş atarsın bir gün bir şey olmaz, kimsenin ruhu bile duymaz, bir gün ise o taş denizi ayağa kaldırır fırtına çıkarır. Kaos... Belli olmaz. Hiç ne olacağını kestiremezsin.
 
Yazarı tarafından düzenlendi:

Burcuva

☆☆☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
4,666
Tepki puanı
2,043
Düşünce
Ateist
Türkiye c.reisinin karısının çantasının fiyatını eleştirdiği için hakim karşısına çıkan yargılanan gazeteciler ülkesi...

Suçu "çocuğuna okula çantası alamadığı için intihar eden insanların olduğu bir ülkenin başkanının karısına bu kadar pahalı çanta taşımak yakışmaz" demek! Suçu bu! Evet suçu bu!

Keşke bu saçma ve uyanınca "amma saçma rüya gördüm ha!" diye gülünecek bir rüya olsaydı. Ama bu gerçeğin ta kendisi! Suçu halkı aydınlatmak olan çok sayıda gazeteci hapiste!
 

Burcuva

☆☆☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
4,666
Tepki puanı
2,043
Düşünce
Ateist
Bu dinciler Suudi Arabistan'da bir kadın taşlanarak öldürüldüğünde "Vahşi çöl kanunu" diye manşet atan gazeteleri hiç unutmadılar ve kinlendiler. Gazetecileri infaz etmek için diş biliyorlar. Gazeteci denince kinlerinden kuduruyorlar. Gazetecilere halkı aydınlattıkları için yatışmaz dinmez bir kinleri var. Bu kini her en küçük fırsatta kusuyorlar.
 
Üst