Panteizm nedir, ne değildir?

unacceptable

ll ☆☆☆☆☆
Yazar
Mesajlar
4,726
Çözümler
2
Tepki puanı
2,394
Düşünce
Panteist
Panteizmin Tanrısı neredeyse tüm tanımlamalardan soyuttur. Yalnızca var olma özelliği vardır. Tanımlanan İlahi vasıfların çok az bir kısmına sahiptir ayrıca.

İlahi bir vasıf aramıyorum bir başlangıç noktası arıyorum ve bulamayacağımı bilerek arıyorum. Açıkçası göreceğiz bakalım panteizme daha yakınım çünkü.
 

vld_ackrmn

☆☆☆☆
Deneyimli
Mesajlar
884
Tepki puanı
1,041
Düşünce
Agnostik
Başlamadan önce kafanızdaki Tanrı figüründen tamamen sıyrılmanız gerekiyor.
Antropomorfik (İnsana benzeyen, düşünen, duyan, gören) Tanrı anlayışı beynimize o kadar işlemiş ki aksini düşünmek mümkün değil gibi bir algı oluşmuş. Hatta ateistlerde bile görülebiliyor... Çok yazık...

@Burcuva nın panteizm hakkında dedikleri
tamamen doğrudur. Panteizm üzeri sosla kaplı ateizmdir. Tanrı zannettiğiniz şey doğadır.

Panteizm ve pandeizm aslında aynı şeyler fakat pandeizm, deizmden sonra çıktı diyebiliriz. Geleneksel panteizmde evren biricikti. Ve sonsuzdu fakat iki alt dalı mevcut. Bunlardan ilki en yaygın olanı.
1-) Çoklu evren modeli ve evren sonsuz
2-) Evrenin başlangıcı var. Aynı zamanda zamanın başlangıcı var. (Biraz karışık :/ )

Panteizm sanılanın aksine binlerce Tanrının değil tek bir Tanrının var olduğunu savunur.
Kelime anlamı tümtanrıcılıktır.
Tıpkı saatin parçalarına, örneğin yelkovana saatin kendisi diyemeyeceğimiz gibi evrenin parçalarına evren, panteizmce Tanrı diyemeyiz. Devamı gelecek...
Başlamadan önce kafanızdaki Tanrı figüründen tamamen sıyrılmanız gerekiyor.
Antropomorfik (İnsana benzeyen, düşünen, duyan, gören) Tanrı anlayışı beynimize o kadar işlemiş ki aksini düşünmek mümkün değil gibi bir algı oluşmuş. Hatta ateistlerde bile görülebiliyor... Çok yazık...

@Burcuva nın panteizm hakkında dedikleri
tamamen doğrudur. Panteizm üzeri sosla kaplı ateizmdir. Tanrı zannettiğiniz şey doğadır.

Panteizm ve pandeizm aslında aynı şeyler fakat pandeizm, deizmden sonra çıktı diyebiliriz. Geleneksel panteizmde evren biricikti. Ve sonsuzdu fakat iki alt dalı mevcut. Bunlardan ilki en yaygın olanı.
1-) Çoklu evren modeli ve evren sonsuz
2-) Evrenin başlangıcı var. Aynı zamanda zamanın başlangıcı var. (Biraz karışık :/ )

Panteizm sanılanın aksine binlerce Tanrının değil tek bir Tanrının var olduğunu savunur.
Kelime anlamı tümtanrıcılıktır.
Tıpkı saatin parçalarına, örneğin yelkovana saatin kendisi diyemeyeceğimiz gibi evrenin parçalarına evren, panteizmce Tanrı diyemeyiz. Devamı gelecek...

Sokrata kadar olan bazı filozoflar (Mesela Ksenophanes, Heraklitos, Anaximandros) benzer panteistik düşünce yapısı vardı. O dönem için statik ezeli evren modeli daha ön plandaydı bu yüzden o dönem için mantıklı bir görüştü. Ama Panteizmin ortaya çıkardığı bir çok problem var. Şu an ki kozmoloji bilgisiyle evrenin bir değişim içinde olduğu ve "Big Bang" ile başladığı biliniyor. Tabi başka ihtimallerde var onu göz ardı etmemek gerek. Kısaca problem şu:

1) Evren bir değişim içinde olduğundan dolayı Tanrı bir evren ise o zaman Tanrıda evrimleşiyor ve değişime uğruyor.

2) Evrenin bir başlangıcı var ise bu durumda Tanrınında başlangıcı var. (İyi analoji değil bence)

3) Evren yok olacağı için Tanrıda yok oluyor bu durumda. (Buda pek iyi değil bence)

4) Sonsuz bengü-dönüş durumu bile olsa bu Tanrı motifi pek "Tanrıya uymuyor"

Vahdeti-vücud ile benziyor bazı yerlerde. Ama vahdeti-vücudda evren Tanrının içinde oluyor. Vahdeti-vücuda en çok benzeyen inanç Panenteizmdir.

Bir nevi vahdeti vücud: Tanrı= evren + x
Panteizm: Tanrı=evren
 

bilgelikyolunda

ll ☆
Yazar
Mesajlar
16,307
Tepki puanı
1,326
Düşünce
Sünni
Zaten var olan bir şeye, nasıl çıkarıldı sorusunu sormak, çelişkilidir.
Fiziğin bahsettiği enerji big bang ile başladı. Çünkü termodinamiğin 1. yasasına göre evren sistemine dışarıdan enerji girişi olmaz. Bu durumda evrendeki enerji de ezeli olamaz.

İlk sebep olan Yaratıcı bu durumda fiziğin bahsettiği enerji olamaz.
 

KindarSürpriz

☆☆☆☆
Deneyimli
Mesajlar
1,970
Tepki puanı
869
Düşünce
Kur'ancı
Fiziğin bahsettiği enerji big bang ile başladı. Çünkü termodinamiğin 1. yasasına göre evren sistemine dışarıdan enerji girişi olmaz. Bu durumda evrendeki enerji de ezeli olamaz.

İlk sebep olan Yaratıcı bu durumda fiziğin bahsettiği enerji olamaz.
Ateist İtirazı: E gardaşım madem dışardan enerji girmiyor, Allah nasıl sokuyor?
Peşin Cevap: Sokmuyor, sistemi başlangıç ayarlarıyla "başlatıyor". Giren çıkan bir şey yok 8-)
 

FİLEozof

ll ☆☆☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
3,718
Tepki puanı
2,023
Düşünce
Panteist
Fiziğin bahsettiği enerji big bang ile başladı. Çünkü termodinamiğin 1. yasasına göre evren sistemine dışarıdan enerji girişi olmaz. Bu durumda evrendeki enerji de ezeli olamaz.

İlk sebep olan Yaratıcı bu durumda fiziğin bahsettiği enerji olamaz.
Enerji zamanla birlikte vardı.
Kulağa garip gelebilir ama zamanın da başlangıcı vardı.
Ben evrene ezeli demiyorum arkadaşım.
Dilimde tüy bitti tüy!
 

sisyphos

Çaylak
Mesajlar
26
Tepki puanı
10
Düşünce
Agnostik
Bildiğimiz bilgiler ışığında bigbang öncesi hiçlikti. Panteizme göre şimdi tanrı=evren ise tanrı da bir nevi doğmuş olmuyor mu bigbang le yani öncesinde tanrı yoktu? Yani felsefesi dışında bir yorumda bulunmak istiyorum.

şimdi insanlar tanrı,allah,isa yada neye inanıyorlarsa kültürlerinde. İlk başta sorguladıktan ve bilimsel araştırmalara girdikten sonra o tanımlardan kurtulunca boşluğa düşeceklerinden korkuyorlar ve ilk seçenek olarak deizm i seçiyorlardı (genelde) şimdi deizmde çok farkı tanrı kavramları olduğunu keşfedip o karmaşadan da kurtulmak için panteist mi oluyorlar?
 

bilgelikyolunda

ll ☆
Yazar
Mesajlar
16,307
Tepki puanı
1,326
Düşünce
Sünni
Enerji zamanla birlikte vardı.
Kulağa garip gelebilir ama zamanın da başlangıcı vardı.
Ben evrene ezeli demiyorum arkadaşım.
Dilimde tüy bitti tüy!
"Madem enerji var nasıl ortaya çıktı?" diye sorana "Zaten var olan bir şeye, nasıl çıkarıldı sorusunu sormak, çelişkilidir." derseniz enerjinin ezeli olduğunu iddia ettiğiniz anlaşılır. Enerji ve evren ezeli değildir, bu konuda hemfikirsek sorun yok
 

bilgelikyolunda

ll ☆
Yazar
Mesajlar
16,307
Tepki puanı
1,326
Düşünce
Sünni
şimdi insanlar tanrı,allah,isa yada neye inanıyorlarsa kültürlerinde. İlk başta sorguladıktan ve bilimsel araştırmalara girdikten sonra o tanımlardan kurtulunca boşluğa düşeceklerinden korkuyorlar
Genelleme yapmayınız, ben böyle bir korku yaşamıyorum mesela.

Ayrıca sorguladıktan sonra bir Yaratıcının varlığı sonucuna ulaştım:

Sebepler sonsuza kadar geri götürülemez. Çünkü bu durumda en sondaki sonucun oluşması için sonsuz sebebin gerçekleşmesi gerekirdi. Bu da hiçbir zaman mümkün olmayacağı için en sondaki sonuç hiçbir zaman ortaya çıkamazdı. Demek ki sebepler sonsuza kadar geri götürülemez, bir ilk sebep olmalı. Bunda yanlış var mı?

İlk sebep varsa o ilk sebebin bir sebebi yok, o ilk sebebin varlığı kendinden ve o ilk sebebin öncesi yok yani ezeli. Bunda yanlış var mı?

İşte o ilk sebep neyse Yaratıcı odur ve buradan anlıyoruz ki Yaratıcının varlığı kendindendir, Yaratıcı ezelidir ve madde termodinamiğin ikinci yasasına göre madde ezeli olamayacağı için Yaratıcı madde ötesidir. Bunda yanlış var mı?

Gördünüz mü mevcut bilimsel veriler ışığında işletilen mantık kuralları bize Yaratıcının kesin var olduğunu söylüyor.
 

Entropyy

lll ☆☆☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
3,889
Tepki puanı
3,092
Düşünce
Ateist
Bildiğimiz bilgiler ışığında bigbang öncesi hiçlikti.
Hiçlik diye birşey yok madem hiçlik vardı patlayıp genişleyen neydi? Biraz bilimsel konuşalım.
Demek ki patlamaya sebep olan bir şeyler var.

He sen çok fantastik bakıyorsan bu sebebe tanrı dersin ama bilimsel bakmak istiyorsan Einstein'in genel görelilik kuramı bingbang ın nasıl olduğunu çok güzel açıklıyor.
 

unacceptable

ll ☆☆☆☆☆
Yazar
Mesajlar
4,726
Çözümler
2
Tepki puanı
2,394
Düşünce
Panteist
Hiçlik diye birşey yok madem hiçlik vardı patlayıp genişleyen neydi? Biraz bilimsel konuşalım.
Demek ki patlamaya sebep olan bir şeyler var.

He sen çok fantastik bakıyorsan bu sebebe tanrı dersin ama bilimsel bakmak istiyorsan Einstein'in genel görelilik kuramı bingbang ın nasıl olduğunu çok güzel açıklıyor.
İşte o sebep nasıl ortaya çıktı acaba? Yani olay Big Bang ile bitmiyor maalesef öncesi de var. Açıkçası ben enerjiyi tanrı olarak görüyorum ama bu görüş Panteizm'e uymuyor sanırım.
 

unacceptable

ll ☆☆☆☆☆
Yazar
Mesajlar
4,726
Çözümler
2
Tepki puanı
2,394
Düşünce
Panteist
Bildiğimiz bilgiler ışığında bigbang öncesi hiçlikti. Panteizme göre şimdi tanrı=evren ise tanrı da bir nevi doğmuş olmuyor mu bigbang le yani öncesinde tanrı yoktu? Yani felsefesi dışında bir yorumda bulunmak istiyorum.

şimdi insanlar tanrı,allah,isa yada neye inanıyorlarsa kültürlerinde. İlk başta sorguladıktan ve bilimsel araştırmalara girdikten sonra o tanımlardan kurtulunca boşluğa düşeceklerinden korkuyorlar ve ilk seçenek olarak deizm i seçiyorlardı (genelde) şimdi deizmde çok farkı tanrı kavramları olduğunu keşfedip o karmaşadan da kurtulmak için panteist mi oluyorlar?
Buradan güzel bir soru çıkar. Hiçlik dediğimiz şey nedir? Yokluk ve varlık tamam ama ya hiçlik?
 

Entropyy

lll ☆☆☆☆☆
Genel Kurul Üyesi
Mesajlar
3,889
Tepki puanı
3,092
Düşünce
Ateist
İşte o sebep nasıl ortaya çıktı acaba? Yani olay Big Bang ile bitmiyor maalesef öncesi de var. Açıkçası ben enerjiyi tanrı olarak görüyorum ama bu görüş Panteizm'e uymuyor sanırım.

Einstein’ın genel görelik kuramına göre, her ne kadar uzay-zaman dokusu madde ve radyasyondan yoksunsa da, kavis ve büküntülerinde enerji depolar.

Herhangi spesifik bir yapısı olmayan düz ve boş uzay-zaman dokusu rastgele quantum dalgalanmalara maruz kalınca, yerel olarak pozitif ve negatif bükülmelere maruz kalır.

Onlar için uzay-zaman köpüğü ve yerel pozitif ve negatif kavisler için de yalancı vaküm kabarcığı deyimleri kullanılır.

Einstein’a göre uzay-zaman köpüğündeki yalancı vakümun bükülmesi pozitif ise, yalancı vaküm geometrik olarak genişler. 10^-42 saniye içinde kabarcık bir proton büyüklüğüne ulaşır ve içinde bütün evrende mevcut maddeyi oluşturacak kadar enerji biriktirir.
 

unacceptable

ll ☆☆☆☆☆
Yazar
Mesajlar
4,726
Çözümler
2
Tepki puanı
2,394
Düşünce
Panteist
Einstein’ın genel görelik kuramına göre, her ne kadar uzay-zaman dokusu madde ve radyasyondan yoksunsa da, kavis ve büküntülerinde enerji depolar.

Herhangi spesifik bir yapısı olmayan düz ve boş uzay-zaman dokusu rastgele quantum dalgalanmalara maruz kalınca, yerel olarak pozitif ve negatif bükülmelere maruz kalır.

Onlar için uzay-zaman köpüğü ve yerel pozitif ve negatif kavisler için de yalancı vaküm kabarcığı deyimleri kullanılır.

Einstein’a göre uzay-zaman köpüğündeki yalancı vakümun bükülmesi pozitif ise, yalancı vaküm geometrik olarak genişler. 10^-42 saniye içinde kabarcık bir proton büyüklüğüne ulaşır ve içinde bütün evrende mevcut maddeyi oluşturacak kadar enerji biriktirir.
Ehh o zaman Panteist oluyorum resmi olarak bunu mu diyorsun?
 

Son konular

Üst